Filtry zmiękczające są mechanizmami hydraulicznymi wykorzystywanymi do pozbywania się twardości z wody. Twardość wody jest wynikową zawartości jonów wapnia i magnezu. Powodują one tworzenie się jasnego nalotu – kamienia kotłowego – na armaturze oraz produktach AGD. Kamień jest skutkiem wysokiej twardości wody. Ze względu na jonowy format twardości zmiękczacze wody bazują na jonowymiennych złożach kationitowych (jony magnezu oraz wapnia mają ładunek dodatni). Przykłady tych złóż to między innymi żywica kationitowa, Purolite, Crystal Right. Są to silnie kwaśne złoża z niskim odczynem pH.

Oprócz pozbywania się twardości z filtrowanej wody niektóre ze złóż znakomicie radzą sobie też z takimi niepożądanymi substancjami jak żelazo, mangan lub amoniak. Żywotność złóż jonowymiennych jest dość duża i wynosi od 10 do 15 lat. Po tym okresie polecana jest całkowita wymiana złoża. Podczas użytkowania złoże zatraca swoje właściwości jonowymienne, dlatego co jakiś czas należy wykonywać odnawianie roztworami soli. Ilość dni pomiędzy regeneracjami jest określana indywidualnie i jest ściśle zależna od jakości oczyszczanej wody oraz jonowymiennej pojemności aparatu (ściśle uwarunkowanej od ilości żywicy). Dobre zmiękczacze wody charakteryzują bardzo duże miary natężenia przepływu, obsługiwane są całkowicie automatycznie, a czystość wody po uzdatnieniu spełnia najbardziej surowe wymogi użytkowników.